Het zit zo: “Zwolle is hiphopstad nummer één en het enige wat nog ontbrak was een groot festival voor de echte hiphopfanaten.” Wie zich afvraagt
wat de organisatoren van The Rhythm, the Rebel bezielde om buiten de randstad (en zonder aansluiting op het NS Nachtnet) het grootste festival voor Nederlandse hiphop ooit neer te zetten, krijgt een bondig en plausibel antwoord op de website van het organiserende poppodium Hedon. Voor meer antwoorden lees je
het interview dat we met programmeur Arjan Domhof deden.
Onder de indruk als we waren van die Zwolse dadendrang gingen we op zoek naar verslaggevers. Die vonden we in twee hiphopkenners:
schrijver Jacco Hupkens en
fotograaf Willie Kerkhof. Zij reisden graag voor ons af naar Zwolle en leverden dit uitvoerige verslag. Als je denkt "maar de foto's van
Extince en
Kubus dan?", dan moeten we je helaas voor de eerste verwijzen naar een verbod op fotografie en voor de tweede naar de NS-reisplanner. We treuren met je mee. Wel zijn er voor hiphop bijzonder typerende sfeerpics te vinden en beeld van de artiesten
Opgezwolle,
Jawat!,
Blaxtar,
Typhoon,
Salah Edin,
U-Niq en
Zo Moeilijk.
De Randamie Maffia, vlnr: Dinopha, Blaxtar, O-Dog en Typhoon © Willie Kerkhof |
Sinds de albums
‘Vloeistof’ (2003) van Opgezwolle en Kubus' ‘BuitenWesten’ van een jaar later kan de Overijsselse hoofdstad inderdaad gezien worden als 's lands hiphopmekka, waar elk jaar wel weer een knaller vandaan komt: ook Jawat! (in 2005), Blaxtar (in 2006) en zijn broertje Typhoon (een paar maanden geleden) brachten gelauwerde albums uit, uiteraard zijn ze allemaal vertegenwoordigd op het podium in zaal D5 van de IJsselhallen.
De aftrap om drie uur 's middags is even wennen: het Nijmeegse duo Nosa en Rosco mag onder de naam Zo Moeilijk de spits afbijten voor pakweg honderd bezoekers, die allemaal nog even moeten acclimatiseren in de grote, nogal kil aandoende evenementenhal. Met steun van backup-mc en dj brengen ze een selectie van hun
mixtape ‘Zo Moeilijk’ en ander werk, waarbij opvalt dat Nosa nogal hees en onverstaanbaar overkomt. Een verkoudheidje of de schuld van de microfoon, die later op de dag nog vaker voor problemen gaat zorgen? Hoe het ook zij, ze werken zich dapper door hun set heen en weten nog aardig wat respons te krijgen op opzwepende tracks als ‘Roscovitch’, Nijmegen-lijflied ‘Een Brug te Ver’ en het door electro geďnspireerde
‘De Reünie’. Zoals de meeste beginnende hiphopacts hebben ze nog wat moeite zich een interessante houding te geven op het podium, veel meer dan drie ijsberende mc's is er niet te zien. Deelname aan de Grote Prijs van Nederland met het bijbehorende kritische publiek zal op dat punt waarschijnlijk een goede oefening blijken en er wat verandering in brengen.
Hoe het ook kan bewijst Blaxtar even later: de oudste broer in de zelfbenoemde Randhamie Maffia (met ook zus Dinopha en de broers Typhoon en O-Dog, die de acts aan elkaar praat) bracht vorig jaar op eigen houtje zijn debuutalbum ‘Ozmoses’ uit en toonde zich in aanloop naar de Grote Prijs 2006 - die hij uiteindelijk won - een bijzonder opzwepende live-artiest. Zijn speeltijd is slechts een half uur, maar tussen de opener met vlammenwerpers en afsluiter met vuurwerk weet hij die optimaal te benutten. Keiharde tracks als ‘Kost’, ‘Dus’ en ‘Hand Op’ gaan er sowieso in als koek bij het publiek dat niet vies is van harde electrobeats, maar Blax' energieke performance maakt het feest compleet. In ‘Kost’ weet hij een groot deel van het publiek door de knieën te laten zakken om ze tijdens het refrein te laten springen, en dat om vier uur 's middags. Tel daarbij op zijn goede verstaanbaarheid, een gastoptreden van Neo &
Manu tijdens 'Rijm' en de premičres van een nieuwe video van ‘De Tijd’ en een vooralsnog naamloos nieuw, bombastisch nummer vol blazers en er is genoeg reden nog veel moois van deze mc te verwachten.
De nadruk op Zwolle is niet het enige karakteristieke aan The Rhythm, the Rebel: vanaf half vijf is elke optredende artiest verbonden aan het Amsterdamse hiphoplabel TopNotch, dat zodoende ook een beetje zijn eigen feestje viert. Heel opvallend is dat niet, aangezien het al jaren toonaangevend is in de wat minder poppy Nederlandstalige hiphophoek waarin ook de festivalorganisatie zich plaatst. Veel tegendraadser dan Salah Edin, die om half vijf het podium betreedt, krijg je ze bijvoorbeeld niet: voor de cover van zijn Nederlandstalige debuutalbum ‘Nederlands Grootste Nachtmerrie’ liet hij zich fotograferen als Mohammed B (aanleiding voor een opvallende vergissing van de krant DAG) en ook tekstueel laat hij zich op dat album bijzonder confronterend uit over ethnische verhoudingen in Nederland. Verrassend genoeg bestaat de eerste helf van zijn set vanmiddag uit Arabisch-talige nummers: materiaal waarmee hij in een fikse wereldtournee de afgelopen jaren al aardig wat faam wist te verwerven, maar dat in Nederland nog niet echt was doorgedrongen. Een goede keuze, want de mc blijkt in het Arabisch vaardiger dan in het Nederlands en zijn nummers zijn overwegend sneller en spannender dan de ietwat kale, lompe beats op ‘NGN’.
Toch krijgt hij ook daarmee in de tweede helft van zijn set het publiek aardig mee, wanneer populaire nummers als '0172' (het netnummer van zijn thuisbasis Alphen aan de Rijn), ‘Hosselaar’ en ‘Vrouwtje is een Bitch’ langskomen in korte doses: de dj sluit elk nummer na één couplet af met elektronische machinegeweerschoten, geen uitzonderlijke praktijk in de hiphop maar niettemin storend voor het publiek, dat op deze manier wel erg weinig muziek te horen krijgt in verhouding tot het gepraat tussendoor. Toch laat Salah uiteindelijk een positieve indruk achter: hij is goed bij stem en legt nadruk op het feit dat “vanmiddag Surinaamse, Antilliaanse, Marokkaanse, Turkse, Afghaanse en Nederlandse fans hier aanwezig zijn”, hetgeen ook hem goed doet. Als hij uiteindelijk het publiek vrolijk mee laat zingen met Anja's klassieker 'Op het Strand van Cadzand' (basis voor zijn nummer 'Op de Straat') verdwijnt uiteindelijk het laatste restje argwaan tegenover deze recalcitrante rapper.
De geharde Surinaamse straatjongens
Winne, U-Niq plus entourage zijn even later aan de beurt, en ook zij stellen niet teleur. Eerstgenoemde is op dit moment de laatste hand aan het leggen aan zijn debuutalbum maar heeft de afgelopen anderhalf jaar via mixtapes en internetsingles al een behoorlijke hype gecreëerd, en nummers als ‘Pomp die Shit!’, ‘Geef 8’, ‘Net Als Ik’ en ‘Wilde Westen’ gaan er dan ook in als koek. Na twintig minuten maakt Winne plaats voor zijn stadsgenoot U-Niq, die vorig jaar met het album ‘Rotterdam’ zijn thuisbasis weer eens stevig op de kaart zette als hiphopstad. In de vorige eeuw bracht deze mc een Engelstalig album uit en maakte hij samen met onder andere de Postmen deel uit van Committee Gunmen, zonder veel resultaat. Voor de wederopstanding van zijn carričre is hij overgestapt naar het Nederlands, een verstandige keuze gezien de kwaliteit van 'Rotterdam'. Hoe de tussenliggende tijd besteed is lijkt duidelijk te worden uit het openingsnummer 'Bajes', waarin U-Niq op een nuchtere manier het gevangenisleven beschrijft en zo ontdoet van alle aantrekkingskracht die het zou kunnen hebben op de straatjeugd. Een gewaarschuwd mens telt voor twee, zullen we maar zeggen. Na nog een handvol nummers van 'Rotterdam' sluit U-Niq zijn set af met het titelnummer in twee versies: voor de remix wordt Winne weer even tevoorschijn gehaald, die net als de ondersteunende mc's Lex en Feis nog even zijn couplet ten gehore mag brengen. Net als bij Salah geldt dat de toon van de nummers misschien aggressief is, de sfeer op het podium en in het publiek is dat gelukkig zeker niet.
Om tien voor zeven 's avonds komt Jawat! rustig het parkeerterrein van de IJsselhallen opgereden, een kwartiertje later staat hij op het podium het publiek op te fokken op de manier die men inmiddels wel van hem gewend is: de monitors en het zaalgeluid móeten harder en een jongen die het podium opduikelt en artiesten, fotografen en publiek rijkelijk besprenkelt met water moet met zachte hand verwijderd worden. Allemaal net iets grimmiger dan tot dan toe, maar het slaat gelukkig niet om naar agressie. Misschien komt dat doordat Jawat! zijn meest recente creatie, een zoontje, heeft meegbracht en voor de laatste paar nummers het podium op haalt: met opzwepende Kubus-producties als ‘Plakka’ en de afsluiter ‘Batterij’ (“zijn favoriete nummer”, zegt Jawat grijnzend) weet het ventje goed raad, tussen twee monitorspeakers flink heen en weer dansend (hopelijk met oordoppen in) terwijl papa een eindje gaat crowdsurfen. Veel opvallends is er verder over zijn zet niet te melden, buiten een nieuw nummer met Kubus en de aankondiging van meer nieuw werk: het is een als vanouds meeslepende en dansbare set, die zelfs door een regelmatig storende microfoon niet verpest kan worden.
Crowdsurfen is ook iets waar Zwollenaar Typhoon lol in heeft, aan het eind van zijn set duikt hij het publiek in en wordt op instructie van presentator O-Dog tot achteraan de zaal en weer terug gedragen. Het publiek is inmiddels aangezwollen tot een aangenaam volle zaal, dus er is genoeg mankracht om hem tot de geluidstafel te krijgen. De jongste telg van de Randhamie-clan leverde vlak voor de zomer het bijzonder indrukwekkende debuutalbum 'Tussen Licht en Lucht' af, een project waar hij sinds het winnen van de Grote Prijs in 2004 al aan het sleutelen was. Typhoon onderscheidt zich van de meeste hiphopcollegae door zijn innerlijke zwaktes en twijfels ruim baan te geven in zijn teksten, die overwegend vrij abstract van opzet zijn. Gecombineerd met gevarieerde producties van Dries Bijlsma, live ondersteund door zijn meezingende zus Dinopha en een saxofonist blijkt zijn set een al bij voorbaat gewonnen thuiswedstrijd. De drum 'n bass- en reggaecrossover ‘Brand Los’ en electroknallers als ‘Volle Maan’ en ‘Los Zand’ (met broer Blaxtar) krijgen, hoewel minder recht-voor-je-raap dan bij Jawat!, het publiek moeiteloos aan het dansen.
Tot dan toe bestaat de line-up uit artiesten die de afgelopen tijd flink wat opgetreden hebben, en van wie de live-kwaliteiten redelijk buiten kijf staan. Een andere zaak is Extince, de Nederhop-pionier die sinds begin 2004 geen album meer uitbracht en nooit zo'n fan is geweest van optreden: zijn live-reputatie is op z'n best “wisselvallig” te noemen, dus hoe brengt hij het er vanaf bij zijn eerste show in 2007? Vele fans van het eerste uur halen opgelucht adem als blijkt dat Ex, slechts ondersteund door dj Code Red, er zin in heeft en goed bij stem is. Hoogtepunten van zijn drie albums worden afgewisseld ('Kaal of Kammen', 'Regelneef', 'Grootheidswaan'), tussendoor onderbroken door een stroomstoring (waarbij de complete zaal in het duister gehuld wordt, maar het geluid intact blijft) en een gezellig praatje aan het vrouwelijke publiek gericht: “wie van jullie vindt Yes-R leuk?” Stilte. “Ik bedoel de persoon hč? Niet de muziek.”
Ook leuk is het feit dat hij al weer zo lang meedraait dat hij zijn teksten op bepaalde punten wat bijgewerkt heeft: een verwijzing naar Julio Iglesias is inmiddels gericht aan diens zoon Enrique, een teken dat Nederhop alweer minstens tien jaar serieus te nemen is. Na een half uurtje vindt de Prins Extince het mooi geweest, brengt zijn twee grootste hits 'Viervoeters' en 'Spraakwater' (in een onderschatte remix-versie) ten gehore en sluit af met een indrukwekkende en gevatte freestyle waarin hij belooft “binnenkort weer in de ether” te zijn. Na een teleurstellende samenwerking met Don Diablo en Kubus ('Sudderen', vorig jaar) is het goed de man, die alle andere artiesten vanavond geďnspireerd heeft, weer eens in vorm te horen.
Die andere hiphophelden van tegenwoordig, van Opgezwolle, krijgen vervolgens ruim een uur de tijd om wederom aan te tonen waarom zij elke zaal in Nederland uitverkocht krijgen. Hoewel ze een misschien net iets te ontspannen en routineuze houding aannemen (er sluipen wat foutjes in het samenspel van de mc's
Rico en
Sticks) krijgen ze vanaf het begin de inmiddels volle zaal met zich mee. Publieksfavorieten van de afgelopen twee albums plus de klassieker 'Opgezwolle de Volle' van debuutplaat 'Spuugdingen op de Mic' komen langs, en de verrassing van de avond is een drietal nummers van Sticks' album 'Fakkelteit', dat op 21 september het licht zal zien. Met medewerking van Rico (“hij doet op zeker vijf tracks mee, dus maak je geen zorgen”) en Typhoon en beats van vaste producer Delic is het eigenlijk een verkapt nieuw Opgezwolle-album, dat in de lijn van 'Eigen Wereld' muzikaal flink verwijderd lijkt van standaard hiphop.
Tegendraadse ritmes, samples uit alle uithoeken van de wereld behalve de westerse, één van 's lands beste producers heeft de trucendoos wederom flink opengetrokken. De man achter zulke tegendraadse en ingenieuze producties maakt zoals gebruikelijk achter de draaitafels de indruk een verdwaalde carnavalsganger te zijn, en zijn afsluitende praatje vol dronkemanspraat mag dan ook gezien worden als de gebruikelijke in-joke in een Opgezwolle-set: “Zwolle, dat jullie hier vanavond met zóvelen aanwezig zijn, dat is heel erg goed...voor onze portemonnee!” De single 'Hoedenplank' maakt het feest vervolgens compleet, en een aanzienlijk deel van het publiek haast zich vervolgens naar het station om die laatste trein te halen. Kubus &
BangBang zit er helaas niet meer in.
Hoewel de organisatie ook aan andere aspecten van hiphop en straatcultuur gedacht heeft (skateboarden, breakdance, graffiti, kooivoetbal) ligt de nadruk bij de eerste editie van The Rhythm, the Rebel toch vooral op de muziek. Het feest is niet uitverkocht (dat is ook moeilijk bij een eerste editie), maar goed genoeg bezocht om een volgende editie de moeite waard te maken. Muzikaal is het vrijwel zonder uitzondering van hoog niveau en de sfeer blijft gedurende de dag goed, zowel in de zaal als op het podium: zelfs Jawat!, die het afgelopen jaar regelmatig ruzie kreeg met zijn publiek, houdt zich in.
Helemaal geen minpunten dus? Ach, het was mooi geweest als de optredende artiesten bereid zouden zijn gevonden om bij elkaar het podium op te duiken, dat had het idee van de 'Zwolse Scene' nog wat mooier geďllustreerd: als er bijvoorbeeld ooit een kans was om Rico's fenomenale couplet in Blaxtar's 'Schrijf Ik' live mee te maken, dan was het vandaag, maar zulke unieke gebeurtenissen komen er helaas niet van. Toch blijft het gevoel hangen van een geslaagd hiphopfeestje, waarop duidelijk wordt dat Zwolle inderdaad een fikse vinger in de Nederhop-pap heeft. Maar ook Nijmegen, Rotterdam, Alphen aan de Rijn en Oosterhout tellen mee, alleen vanuit Amsterdam is er vandaag geen stem te horen. Wie had dat tien jaar geleden kunnen bedenken?
Voor meer werk van Willie Kerkhof ga je naar zijn website
www.siimple.nl.
za 28 apr '12: 
Reageren
