Joni van Stukafest over een ballenbak, Jan Smeets en vergeving

Het jonge Studenten Kamer Festival, kortweg StuKaFest, weet sinds 2001 optredens van bijzondere acts (muzikaal, literair of anderszins cultureel verantwoord) te combineren met de intieme, persoonlijke setting van een studentenkamer. Inmiddels is het fenomeen in negen steden (vorig jaar nog zes) te bewonderen en tracht het het meest eigenzinnige festival voor en door studenten te zijn. Het nieuwe seizoen wordt donderdag 29 januari afgetrapt in de stad waar het ontsprong: Nijmegen.

Reporter Joeri Pisart ging op onderzoek uit bij Stukafest Nijmegen en interviewde algemeen coördinator Joni van der Leeuw. "In gesprek met Stukafest Nijmegen over een ballenbak, Jan Smeets en vergeving"

Het kantoor van Stukafest

Ik betreed het kantoor van Cultuur op de Campus (CoC), verantwoordelijke voor kunst, theater en muziek op de Radboud Universiteit te Nijmegen, voor een gesprek met Joni van der Leeuw, voorzitter van CoC en tevens Stukafest Nijmegen. Het eerste wat me echter overvalt is een penetrante geur, niet meteen te plaatsen. De pot pindakaas temidden vele etensresten, slingers en Stukafest kaartjes blijkt de boosdoener. En zo ademt de werksfeer van Joni letterlijk studentikoosheid uit.

"We hebben het momenteel zo druk dat schoonmaken er aardig bij inschiet", verontschuldigt een jeugdige, ongeschoren student zich. Het is hem vergeven, ik ben al blij dat hij tijd heeft een woord te wisselen met de pers. Snel terzake: Hoe zou je Stukafest in één woord beschrijven?
Joni: "Ik denk kleinschalig. Dat is de reden waarom mensen er naartoe gaan. Optredens van artiesten die normaal gesproken het hele huis drie keer uit kunnen verkopen en dan ineens in een kamertje staan, waar maar 20 mensen in kunnen. Daardoor wordt het sfeervol, daardoor wordt het mooi en daardoor wordt het bijzonder, doordat het zo klein is."

"Niet eens het bezoeken van artiesten is het belangrijkste, maar gewoon het idee dat je op een avond naar drie kamers gaat; op de fiets, met een beetje slecht weer, gezellig met z’n allen. Meestal kopen mensen dan ook kaartjes voor vijf mensen tegelijk. Het concept van Stukafest zelf is meer het uitje dan daadwerkelijk de artiesten waar je naartoe gaat."

Joni van der Leeuw, voorzitter van Stukafest en Cultuur op de Campus

Hoe steekt de organisatie van Stukafest in elkaar?
"Er is wel een overkoepelende organisatie, maar het is de bedoeling dat er in elke afzonderlijke stad een lokale, zelfstandige organisatie is. We hebben wat dat betreft wel de vrijheid om alles te regelen zoals we dat zelf willen, maar een aantal dingen worden landelijk geregeld. Het is vooral belangrijk dat de PR uniform is. Het is wel eens zo geweest dat er vanuit de overkoepelende stichting bemoeienis was met het programma, maar dat was vaak onhandig. Er was niet zoveel voeling met dingen die werden geboekt."

Regelt de landelijke organisatie wel jullie subsidie?
Met een flinke hap appel in de mond begint Joni: "We krijgen niets van de landelijke organisatie. Die gebruiken hun geld met name voor PR en boekhoudingen en weet ik wat niet allemaal, professionalisering. We hebben dit jaar wel echt veel moeite gehad met het aanvragen van fondsen. Veel mensen zeiden nee of omdat er een miscommunicatie was met de landelijke stichting, of omdat we al te vaak hadden aangevraagd, of", de hap appel is weg, frustratie is wel in zijn stem geslopen als hij vervolgt: "omdat Stukafest net niet aansloot bij de boodschap van de desbetreffende subsidiënt, of weet ik wat. Uiteindelijk is het wel redelijk goed gekomen en zijn we ook redelijk zuinig geweest. Je kan ook iets maken met heel weinig. Bovendien gingen we uit van de kracht van Stukafest hier, dat het met de verkoop wel goed komt. Daar zitten sowieso wel inkomsten in en we hebben vanuit CoC ook wel geld vrij kunnen maken."

Joni van der Leeuw

Gaat de verkoop in andere steden ook zo voortvarend?
"Afgelopen paar jaar was Stukafest Nijmegen altijd wel uitverkocht. Niet in alle steden loopt het zo goed. In Nijmegen bestaat Stukafest relatief lang. Mensen willen nu vaak al kaarten kopen voordat überhaupt het programma bekend is, omdat ze weten ‘Elk jaar is Stukafest leuk!’. Ook hebben veel mensen er eerder aan meegewerkt, en zo is Stukafest op informele manier erg bekend in Nijmegen. In andere steden waar Stukafest pas een paar jaar of voor de eerste keer is, gaat dat natuurlijk minder."

Is Stukafest Nijmegen op meer gebieden verschillend van de andere edities?
"In Nijmegen is er niet een speciale commissie voor Stukafest zoals in andere steden. Het festival is een onderdeel van CoC. We zorgen ervoor dat het hele jaar door een fantastisch cultureel programma op de universiteit is op het gebied van theater, film, kunst en muziek. Stukafest is dan één van de grotere dingen waar we dit jaar mee bezig zijn, net als bandwedstrijd Kaf en Koren. Er zijn meer verschillen tussen Nijmegen en andere steden. Zo wisselt het bestuur van CoC ieder jaar, terwijl Virus in Eindhoven Stukafest alweer voor de tweede keer regelt."

Is het moeilijk een festival te organiseren zonder oudere bestuursleden?
"Wel een beetje, gelukkig hebben we regelmatig contact met leden van eerdere besturen. Het is sowieso leuk om allemaal zelf te doen." Tussen neus en lippen door vermeldt Van der Leeuw het beschamende feit dat hij zelf nog nooit een Stukafest heeft meegemaakt. "Vorig jaar was ik vrijwilliger. En de dag erna had ik een tentamen. En het jaar ervoor kende ik het fenomeen niet eens." Dit jaar kan hij er weer niet bij zijn: "Wij zien die avond erop toe dat alles goed verloopt. Dus gaan wij als een gek tussen alle kamers heen en weer fietsen. Af en toe kan ik dan hopelijk een minuut of twee genieten."

Team Stukafest Nijmegen

Wat zijn de doelstellingen van Stukafest?
"Vanuit landelijk heerst het ideaal dat in alle studentensteden Stukafest is, en daarvoor moeten er nog drie of vier steden bij, Tilburg, Wageningen, Delft en uhhh, de laatste weet ik even niet meer. We hebben hier het idee dat we toch redelijk aan onze top zitten. We moeten het zeker niet groter maken. 20 kamers, en nu zitten we over ons limiet door Anneke van Giersbergen (Agua de Annique) en Jan Smeets in hetzelfde huis te programmeren. Hoe meer kamers, hoe lastiger het wordt te overzien en hoe lastiger het wordt de organisatie een beetje gezellig te houden. Ik denk dat het qua schaal wel zo moet blijven."

"In andere steden kan het beter en hebben ze zich ook andere doelen gesteld: in Maastricht bijvoorbeeld bestaat een internationale wens, omdat er ook heel veel Duitse studenten zitten is alle promotie engels. In Enschede wilden ze het zo klein houden dat je het ook zonder fiets kan doen. Dat soort dingen, overal is het net iets anders. Trouwens, voor ons is het lastig geweest om zelf doelen te stellen omdat we allemaal maar 1 jaar bestuur doen. Onze doelstelling is vooral qua programmering geweest: ervoor zorgen dat we uitdagende artiesten plaatsen. Niet alleen mensen dingen voorschotelen die ze al kennen maar ook de mogelijkheid creëren echt iets anders te zien."

Maurits van Gem op Lowlands 2008 © Jutha

Op welke namen van dit jaar ben je bijzonder trots dat ze er staan?
"Ja, dan blijf ik steeds hetzelfde rijtje opdreunen. Even in het foldertje kijken hoor." IJverig bladert de jongen door de flyer alsof het de eerste keer is dat hij hem openslaat. "Ja, het is wel heel leuk dat Jan Smeets er is, maar dat is niet mijn verdienste. Jeetje. We zijn heel erg bezig geweest met het strikken van Voicst voor Stukafest, en het leek erop dat dat ging lukken. Maar dat ging toch niet door. En toen bleek op de allerlaatste dag dat we de zanger van GEM konden krijgen, en nou ben ik zelf persoonlijk wel een beetje fan van GEM."

"En verder die Action Painting kamer, ik ben er trots op dat we het aangedurfd hebben daar een kamer voor in te richten: een kamer gaat van onder tot boven worden onder geschilderd door bezoekers, onder begeleiding van een kunstenaar. Ons plan aan het begin van het jaar was om een eerlijke verdeling te maken tussen theater en muziek, maar dan willen we minstens toch ook wel drie of vier kamers waar gewoon echt iets staat wat buiten het boekje is. Dat is dan ook goed gelukt: Action Painting, de Popquiz, een expositie van Show Your Hope en zelfs een dansact op een kamer. Dat zijn wel dingen die we in Nijmegen kunnen doen omdat we hier zo’n succes hebben. Het neerzetten van een gewaagde programmering, daar ben ik trots op", spreekt hij definitief.

Om dan toch toe te voegen: "We wilden dit jaar eigenlijk ook een mystery room doen, ik moet eigenlijk niet verklappen wat het plan was, maar dat bleek te duur te zijn." Joni begint te lachen. Wat was het dan? Schaterlachend: "Een ballenbak, haha!"

Jan Smeets in Paradiso © Daniel Baggerman

Je staat aan het begin van je organisatorische carrière. En hoe kijk je dan tegen Jan Smeets aan?
"Ja. Wij hebben Jan Smeets weten te strikken." Na deze gewichtige woorden neemt Joni een moment om dit tot zich te laten bezinken. "Pinkpop is wel echt mijn favoriete festival, maar ik ben er nooit zo mee bezig geweest dat hij er zo belangrijk voor was. Maar ja, hoe kijk ik nou tegen hem aan? Ik hoop dat ‘ie Coldplay kan krijgen."

Waarom vind je Pinkpop zo fantastisch?
"Ik vind Pinkpop echt fijn omdat het om de muziek gaat en niet om allerlei randzaken: de linksigheid en activistische toestanden. Toen ik op Lowlands was vond ik het heel hypocriet: enerzijds ‘wij zijn jonge mensen, wij zorgen voor een betere wereld’ en anderzijds super commercieel, zomaar 3 euro voor een biertje. Een gedwongen sfeertje vond ik het toen maar. Pinkpop is echt mainstream. Ik kom om naar grote bands te kijken en het allerbeste te zien, niet om ergens achteraf in het gras te gaan zitten: ‘Oh, en wat speelt er morgen? dEUS, wat is dat dan?’" Met dommige stem imiteert de voorzitter de Lowlandsgangers. "Dan kan je net zo goed op een camping staan."

Joni van der Leeuw

Maar Stukafest is dan juist het tegenovergestelde van Pinkpop, je gaat er ook niet naartoe voor de namen.
"Ja, maar Stukafest is een stuk minder pretentieus dan Lowlands. Je gaat er naartoe vanwege het idee van het festival, en om dingen te zien die je nooit gezien hebt. Om dingen te ontdekken."

Toch ook bij Lowlands? "Ja, ja, dat klopt wel. Toch kreeg ik er een naar gevoel van. Het zij ze vergeven."

Meer:
Dit jaar vindt de aftrap van Stukafest dus donderdag 29 januari plaats te Nijmegen en eindigt het seizoen in Groningen op donderdag 26 februari. Tussendoor worden in februari aangedaan: Maastricht (11 februari), Enschede (12), Eindhoven (12), Amsterdam (18), Utrecht (18), Leiden (19) en Rotterdam op 25 februari. Stukafest landt in 2009 voor het eerst in Enschede, Utrecht en Leiden. Enkele namen die het programmaboekje van Nijmegen sieren zijn Jim Speelmans, Anneke van Giersbergen, Jan Smeets en Maurits Westerik (GEM). Tijden, locaties, prijzen en het gehele programma per stad zijn te vinden op de site van Stukafest.